Олон улсын санхүүгийн хямрал

9:57 PM

Өнгөрсөн жил Америкт эхэлсэн “sub-prime mortgage” буюу орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгийн зээлээс үүдэлтэй хямрал 2008 онд “credit crunch” буюу зээл санхүүжилтийг хязгаарлах байдалд хүргэсэн билээ.
Энэ оны 9 дүгээр сар гарсаар энэхүү хямрал улам бүр гүнзгийрч дэлхийн санхүүгийн аваргуудын нэг болох “Lehman Brothers” дэлхийн санхүүгийн түүхэн дэх хамгийн том дампуурлаа зарлаж, дампуурлын ирмэгт тулаад байсан “Merril Lynch” энэ байдлаас сургамж авч “Bank of America”-д худалдагдлаа. Мөн даатгалын хамгийн том груп “American International Group” Америкийн төв банк болох Холбооны нөөцийн банкнаас 85 тэрбум долларын тусламжийн мөнгөөр төрийн мэдэлд орлоо. Энэхүү хямрал нь 1920-оод оны сүүл үеийн “Их хямрал”-ын дараахь Wall Street –ийн хамгийн том хямрал гэж нэрлэгдэхэд хүрээд байна.

АНУ-ын Төрийн сангийн нарийн бичгийн дарга Хенри М Ролсон 9 дүгээр сарын 18-ны өдөр санхүүгийн хямралд орсон Wall Street –ийн банк санхүүгийн байгууллагуудыг аврах зорилгоор 700 тэрбум долларын “Байлаут” төлөвлөгөөг олон нийтэд албан ёсоор зарласан билээ. Энэхүү төлөвлөгөө ёсоор банк санхүүгийн байгууллагуудын моргэйжийн муу зээлүүд бусад чанаргүй актив хөрөнгө өр, зээлүүдийг улс худалдан авч тэдгээр банк санхүүгийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг хэвийн голдиролд нь оруулах явдал байсан ч татвар төлөгчдийн мөнгийг “ Wall Street”-ийн банкуудыг аврахад зарцууллаа гэсэн үндэслэлээр олон нийтийн хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарсан билээ. Улмаар АНУ-ын Конгресс уг төлөвлөгөөний зарим нэг хэсэгт тухайлбал энэхүү аврах төлөвлөгөөнд хамрагдсан банк санхүүгийн байгууллагуудын хувьцааны зарим хэсгийг АНУ-ын төрийн мэдэлд оруулах зэрэг нөхцөлүүдийг нэмсэн боловч 9 дүгээр сарын 29- ний өдөр энэ саналыг буцааснаар дэлхийн томоохон биржүүдийн индекс урьд өмнө байгаагүй хэмжээгээр огцом унахад хүргэлээ. Тухайлбал уг үйл явдлын дараахан S&P –ийн 500 хувьцааны индекс 9 хувиар буурсан нь 1987 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдрөөс хойш гараагүй том уналт боллоо. Улмаар хөрөнгийн зах зээл дээрх хувьцааны үнийн огцом уналт, санхүүгийн тогтворгүй байдлаас зайлсхийхийн тулд дээрх Байлаут төлөвлөгөөг батлахаас аргагүй байдалд хүргэлээ.

АНУ-д үүссэн санхүүгийн хямрал дэлхийн глобалчлагдсан эдийн засгийн өнөө цаг үед улам бүр дэлхий нийтийг хамарсан санхүүгийн том хямрал болон үргэлжилж байна. Их Британий болон Европийн олон банк санхүүгийн байгууллагууд Wall Street-ийн санал болгосон моргэйжийн үнэт цаасуудад их хэмжээгээр хөрөнгө оруулалт хийсэн байсан нь тэдгээрийг их хэмжээний алдагдалд хүргэсэн билээ.
Өнгөрсөн баасан гаригийн байдлаар дэлхийн гол гол томоохон биржүүдийн индексийн мэдээллийг дараахь хүснэгтээс харна уу.

2008 оны 10 дугаар сарын 10-ны байдлаар (Bloomberg)

Dow Jones Industrial Average (-+)
-1.49% (Хаалт)
8,451.19
DJ Euro STOXX 50 -7.78% 2,421.87
Nasdaq (New -York) +0,27% 1,649.51
S&P 500 -1.18% 899.22
DAX (Франкфурт) -7.01% 4,544.31
FTSE 100 (Лондон) -8.85% 3,932.06
NIKKEI (Токио) -9.62% 8,276.43
KOSPI (Сөүл) -4.13% 1,241.47
CAC-40 (Парис) -7.73% 3,176.49
Hang Seng (Хонгконг) -7.19% 14,796.87
Shanghai SE A share index (Шанхай) -3,56% 2,101.00


Европын олон орнууд иргэдийн банкинд итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэх зорилгоор банк дахь хадгаламжуудад төрийн баталгаа гаргах замаар хамгаалалтдаа авч эхэллээ. Тухайлбал ХБНГУ-ын Засгийн газраас тус улсын бүх банкуудад буй иргэдийн хадгаламж болон харилцах дансууд дахь үлдэгдэлд баталгаа гаргаж өгсөн байна.

Оросын холбооны улсын Төрийн дум 80 гаруй тэрбум долларын банк санхүүгийн системийг аврах төлөвлөгөөг баталсан байна.

Мөн “credit crunch” –ийг зохицуулах зорилгоор АНУ-ын Холбооны нөөцийн банк, Европын холбооны төв банк бусад орнуудын төв банкууд зээлийн хүүгээ огцом бууруулах арга хэмжээнүүдийг өнгөрсөн долоо хоногийн Лхагва гаригт авч хэрэгжүүлсэн байна. Гэвч хөрөнгө оруулалт бол итгэлцэл дээр тогтдог учир хэдийгээр хүүг бууруулсан ч энэ нь олигтой үр дүнд хүрсэнгүй хямрал үргэлжилсээр байна.

Дэлхийн нийтээрээ санхүүгийн секторыг аврах тал дээр нэгдэцгээж байна. Өнгөрсөн Баасан гаригт Вашингтонд болсон “Их-7”-ийн Сангийн сайдуудын уулзалтаар санхүүгийн хүндрэлд орсон банкуудад туслах, гол томоохон банкуудыг дампуурлаас сэргийлэх болон банкны хадгаламж эзэмшигчдийг бодлого зохицуулалтаараа хамгаалах талаар ярилцлаа. Уг уулзалтын үр дүнд энэ долоо хоногийн эхээр хүндрэлд орсон банкуудад засгийн газраас шууд хөрөнгө оруулалт хийх замаар тогтворжуулах оролдлого хийж эхэлсэн Их Британий жишээгээр хямралыг тогворжуулах нь зүйтэй юм гэсэн асуудал дээр тохиролцлоо. АНУ “Их хямрал”-ын дараа анх удаагаа санхүүгийн хүндрэлд орсон банкуудын хувьцааг худалдан авах замаар хямралыг тогтворжуулах шийдвэр гаргасан байна. Энэхүү засгийн газраас гаргаж буй нэмэлт хөрөнгийн хэмжээгээр хувийн банк санхүүгийн байгууллагуудын хувь нийлүүлсэн хөрөнгө дахь төрийн мэдлийн оролцоог бий болгож байгаа нь иргэд олон нийтийг банкинд итгэх итгэлийг нэмэгдүүлж улмаар хямралыг тогтворжуулахад чухал үр нөлөөтэй байж болзошгүй юм. 

Та бас дараахь нийтлэлүүд сонирхоорой:

31 сэтгэгдэл